Letersia_Shefki_Ollomani_Vargje_lirie_per




		Shefki Ollomani VARGJE LIRIE PËR ATDHEUN (Poezi të zgjedhura: 1981-1995) SHKUPI Shkup, 2OO4 Editor Azam Dauti ATË DITË PRILLI Bora sapo ishte shkrirë Dhe dielli rrezet kish lëshuar Mbi tokën e këndellur Lulet kishin lulëzuar. Atë ditë pranvere Atë ditë të bukur Prilli Kosova u zgjua nga gjumi Dhe këngës ia tha Bilbili. Atë ditë të Madhe Prilli Shqiponjat vrullshëm fluturuan Iso Kosovës loke i mbanin Së bashku liri kërkuan. Dhe male e fusha gjëmuan Punëtorë, studentë e fshatarë Me grushtat lart brohorasin: ”Ja liri, ja vdesim të tanë!” Po ata s’duan, ata s’dëgjojnë Veç zi e vdekje mbjellin Tmerr, sharje, arrestime… Në tym Kosovën mbështjellin! Dhe Bilbili këngën s’e pushon Shqiponjat fluturimin vazhdojnë Kosova iso u mban Së toku drejt Diellit marshojnë. (Prishtinë,1981) PËRPARA, PRISHTINË! Prishtinë e kuqe Vatër burrërie Fortesë qëndrese Flamur lirie. Prina Prishtinë, prina! Si dikur Hasan Prishtina Përpara me trimëri, pa frikë Për të drejta, Republikë. Prishtinë moj, të lumtë dora! Armikut ç’ja bëre fora Të gjithë botës ç’i tregove Flamurin e lirisë kur shpalove. Grushtin e punëtorisë të fortë e ngrite Godite robëri, tradhëti, shfrytëzim... Armikun përtokë përpëlite Dhe krenare u nise në marshim. Nga hapi Yt revolucionar Tundet Evropa dhe Ballkani Vrulli Yt çan përpara S’e ndal shovenisti, as tufani. Përpara Prishtinë, Shqipja jonë! Se iso të mban Nëna Kosovë. (Prishtinë,1981) KUR FRYN SHTRËNGATA Kur nis e fryn shtrëngata Shqipja zogjtë n’fole tubon I kalit për fluturime të gjata Boria e Kushtrimit kur ushton. I kalit për tufane I kalit për rrebeshe Për barrikada çlirimtare Nëpër rrugë e sheshe. I kalit për marshime I kalit për qëndresë Për beteja, shtegtime… Të marrin çdo fortesë. Hapin krahët, vërsulen Me gjoks përballë stuhisë Nuk tremben, s’përkulen Marshojnë drejt Lirisë. (Prishtinë,1981) FRYN MBI BALLKAN Fryn mbi Ballkan I egëri tufan Shqiptari lufton Porsi shkëmb qëndron. Në këtë Ballkan Shqipet foletë kanë Tmerr për armikun Bujare për mikun. Fryn mbi Ballkan I forti uragan Shkatërron e shkund Po Shqipen s’e tund. Në këtë Ballkan Që zien, vullkan Shqiptarët trojet kanë Këmbë armiku s’lanë. Fryn mbi Ballkan Fryn me tërbim Shqiptari çan Përpara me guxim. (Prishtinë,1981) RRUGA E MËRGIMIT Natë e errët shtatori Me valixhe në dorë Në përcjellje të shokut Nisem për Fushë-Kosovë. Përqafohemi me kokë Shtrëngojmë grushtet fortë ”Mirupafshim përsëri Në male për liri!” O tren, gjarpër i zi I sati jam unë Që largon ti Për në mërgim?! Është natë e errët, pus Hap dritaren e trenit Vështroj në errësirë Përfytyroj relievin e vendit. Nga toka sikur dëgjoj një zë S’është zë, po rënkim: “Edhe ti, biri im Për në të hidhurin mërgim?!“ Ç’të bëj unë në robëri Veshur gjithmonë në zi?! Që kur s’pashë diell, liri... Veç tmerr e lemeri! Më errësohen sytë Më vlon gjaku në kokë Me dhembje në zemër I betohem Nënës Kosovë: “Ne kurrë s’të harrojmë O Nënë e dashur! Ne prapë do të vijmë Armiqtë për të flakur Që Ti të çlirohesh Përjetë të gëzohesh”. (Në tren për në Zvicër, 3 shtator 1982) ERA E JUGUT Fryn erë e ngrohtë e Jugut Me furi e oshtimë, Përshëndet mërgimtarët Kosova në lëngimë. Fryn erë e Vendlindjes Mbi male, drejt Perëndimit, U jep zemër Kosova loke Bijve të saj të mërgimit. Fryn e fryn pa ndal Erë e Tokës sonë, Përhap nëpër botë Zërin e gjakut tonë. (Zvicër,1982) DREJT DIELLIT TË LIRISË Ecim të sigurt drejt ardhërisë Krenarë në shekuj, në dekada Shembim kalatë e robërisë Në log të burrave, në barrikada. Grushti ynë i fortë, tufan Çan rrugët e historisë Yll drite mbi Ballkan I ndrit tërë njerëzisë. Me flamur të kuq në dorë Gjoksin çelik të shqiptarisë Betejë më betejë nëpër llogorë Drejt Diellit të Lirisë. (Zvicër,1982) ZËRI I ATDHEUT Fryn era nga Jugu Po thërret Atdheu: “Bijtë e mi, më nxirrni nga muzgu Si dikur Skënderbeu!” Ndal! - u thoni shekujve të robërisë Jam i etshëm për rreze të lirisë Mjaftë durova pranga, zinxhirë… Dua të jemë i lirë. Në jeni trima, atdhetarë Ngrituni në këmbë pleq e të ri Gjoks më gjoks me armiq, tradhëtarë Ja vdekje, Ja liri! Se liria me gjak fitohet Ndaj, në këmbë si kurdoherë! Që Kosova të çlirohet Mos ketë dimër, veç pranverë. (Zvicër,1982) DERI KUR, ATDHE?! Deri kur Atdhe, mbi ty ré të zeza?! Deri kur mbi këtë dhé, nëna shamizeza?! Deri kur mbi këtë Tokë, hije të zeza – natë?! Deri kur gjak me okë, dhe prapë robëri, shtrëngatë?! Deri kur e dashura Vendlindje, mbi ty çizme e huaj?! Deri kur të bardha lindje, s’do shohish me sytë tuaj?! Deri kur qielli i zi, mbi ty do të jetë?! Deri kur në robëri trupi yt do të mbesë?! Deri kur mbi ty errësira, o vend i bekuar?! Deri kur si egërsira, armiqtë e mallkuar?! Deri kur „Esat Toptanët”, me lirinë tënde do luajnë?! Deri kur “Sinan Hasanët” mbi ty helm do të gjuajnë?! Deri kur, i dashur Atdhe, trupi yt plotë plagë?! Deri kur mbi këtë dhé, ujqërit do hapin vërragë?! Deri kur, deri kur? Pa të shtrenjtën liri?! Deri kur, deri kur? Shqipëria koloni?! O trima, në këmbë! Për bashkim e liri, Armiqtë me dhëmbë, T’i bëjmë pluhur e hi! Mos ketë kurrë robëri Veç diell, begati Përjetë liri, liri... Nëna jonë Shqipëri. (Zvicër,1983) BASHKIM! - PO THËRRASIN… Bashkim! - po thërrasin: Gjokset punëtore, Zemrat djaloshare, Nënat shqiptare. Bashkim! - po buçasin Bjeshkët legjendare, Bashkim! - po bërtasin Të rënët ndër varre. Bashkim! - po ushtojnë: Gryka e lugina, Toka e zhuritur, Male, fusha e lëndina. Bashkim! - bëlbëzojnë Dhe foshnjat e djepit, Bashkim! - fëshfërijnë Gjethet majë plepit. Bashkim! - gurgullojnë Përroska e lumenj, Bashkim! - po kërkojnë Të vegjël e të mëdhenj. Bashkim! - brohoret Gjithë kombi shqiptar, Shqipëria Etnike Një dhe e pandarë. (Zvicër,1983) TË NGRITEMI, VËLLEZËR! Të ngritemi, vëllezër! Të ngritemi, motra! Të nxjerrim armikun Nga tonat votra! Të zhdukim robërinë! Të shkatërrojmë vargonjtë! T’u shpëtojmë barbarëve, Nga kthetrat, nga thonjtë! Të fitojmë lirinë Me pushkë e penë! Të gëzojmë dëshmorët Që ranë për Atdhénë! Të ngritemi, burra! Të ngritemi, trima! Të shpëtojmë Shqipërinë Nga vuajtja, lëngima...! (Zvicër,1983) 70 VJET ROBËRI - QËNDRESË! Shtatëdhjetë vjet në terr e robëri, s’pamë dritë e diell, as hënë me sy! Luftuam në fusha, në male e kodra, nga Arta n’Tivar, nga Nishi tek Shkodra! Derdhëm gjak në borë e në shi, dhe prapër errësirë, tmerr e koloni! Shtatëdhjetë vjet në vuajtje, në zi, me Shpatën e Damokleut mbi kry! Shtatëdhjetë vjet skllevër të mjerë, të gjakosur, të uritur kurdoherë! Të djegur, përflakur e sakatosur, por gjithmonë të pamposhtur! Shtatëdhjetë vjet, shtatë dekada, nëpër burgje, barrikada..., gjoks më gjoks me armiq e tradhëti, çajmë përpara për liri, lufton Shqiptari, qëndron Kosova, s’durojnë robëri këto trojet tona. Shtatëdhjetë vjet qëndresë, lidhur fortë me besa-besë, Shtatëdhjetë vjet luftë, përpjekje, me armë, me grusht – për jetë a vdekje! Shtatëdhjetë vjet heroizëm, trimëri…, për Atdhe, flamur, bashkim e liri. (Zvicër, 1983) VATRA JONË Për miq e shokë Mikpritëse, bujare, E dashur, e ndershme Kjo vatra shqiptare. Për njerëz të mirë Gjithmonë fisnike, Për luftëtarët e lirisë E hapur, besnike. Për armiqtë e saj Luftëtare kreshnike, Për liri t’Atdheut Qëndresë heroike. Vatër e besës, Vatër luftëtare, Vatër e qëndresës, Vatra shqiptare. (Zvicër,1983) KULLA Qindra herë të shembën Armiqtë e këtij nënqielli, Po aq herë të ndërtuam Prapë të shëndrit dielli. Mbi gërmadhat tua Çdo herë më e fortë u ngrite, Me më shumë frengji e tyta Shekujve flamur u valëvite. Mijëra herë t’u sulën Armiqtë e lirisë, Mijëra plumba ballit Armikut, tradhëtisë. Kurrë s’t’u dridhën themelet S’t’u nxi fytyra e plisi, Kurrë s’të pushoi pushka Brez pas brezi e fis pas fisi. Dhe sot qëndron krenare Me rrënjët thellë në tokë, Vështrimin tretur largësive Roje lirie për çdo epokë. (Zvicër, 1983) ZËRI I KOSOVËS Zëri i Kosovës: Zëri i lirisë, Zëri i popullit, Zëri i punëtorisë. Zëri i Kosovës: Zëri i çlirimtarëve, Zëri i rinisë, Zëri i fshatarëve. Zëri i Kosovës: Zëri i baballarëve, Zëri i dëshmorëve, Zëri i të parëve. Zëri i Kosovës. Zëri i Betimit, Zëri i Shqipërisë, Zëri i Bashkimit. (Zvicër,1984) NE DHE ATA Ne me gjoks përpara Mbi tanksa e bajonetë, Ata të përgjakur, Të vdekur përjetë. Ne ballëlartë Për dritë e liri, Ata si egërsira, Mbjellin vdekje, zi! Ne ngadhnjimtarë Ndaj vdekjes, tiranisë,… Ata përgjegjës Para popullit, historisë,… (Zvicër,1884) GJAK HERONJSH - FLAMUR NË BETEJA (R.Malës dhe N.Berishës) Zemrat rënkojnë nga dhimbja, Grushtet fortë shtrëngojmë, Gjaku na vlon në damarë, Po sytë lot s’lëshojnë. S’qahen trimat, jo! Për Ta kënga jehon, Anembanë trojeve shqiptare, Populli kurrë s’i harron. Ranë për të mos vdekur kurrë, Kosovës ia shtuan pavdeksinë, Gjaku i Tyre valon – flamur, Paralajmëron stuhinë. Lufta e Tyre na ka trimëruar, Edhe mbi këtë gjak jemi betuar: “O do të fitojmë të drejta, liri… O do bëjmë shovenistët pluhur e hi!” Krisma luftëtarësh, Kushtrim lirie, Gjak heronjsh – Flamur në beteja, Në ballë do të na prijë, Të çlirohet e jona Foleja. (Zvicër,1984) E SHOH LIRINË… E shoh lirinë Në sytë e popullit tim, Që i etur për dritë Kurrë s’pat qetësi, pushim. E shoh lirinë Në grushtat e punëtorëve, Në betimin e rinisë Mbi gjakun e dëshmorëve. E shoh lirinë Tek rrudhat e ballit, Që shekujt e robërisë Ia shtuan shqiptarit. E shoh lirinë Në fluturimet e shqiponjave, Lartësive të kaltërta Të trojeve tona. (Zvicër,1984) PËRSHËNDETJE KOSOVËS Të përshëndesin bijtë tu mërgimtarë, Të përmalluar për tokën tënde valë - valë, Të etur për ujin e gurrave tua të ftohta, Të dëshiruar për ledhatimet tua të ngrohta, Të tharë mushkërishë për ajrin tënd të pastër, Të mallëngjyer për qiellin tënd të kaltër, Të djegur për fushat, vargmalet krenare, Për gërxhet, lumenjtë, bregoret… për gjithëçka shqiptare. Të përshëndesin bijtë tu udhëkryqeve të Perëndimit, Me mall të pashuar nga largësitë e mërgimit, Përplasur nga dallgët katile të Detit të shovenizmit! Të përshëndesin bijtë tu me grushte shtrënguar, Me zjarr revolucionar në zemër me mendje përbetuar, Për lirinë tënde, Kosovë e shtrenjtë o Nëna jonë e shenjtë! Të përshëndesin bijtë tu me mall, me zjarr të dashurisë, Oj tokë e vuajtjes dhe qëndresës! Tokë e dhembjes dhe krenarisë! Tokë – Feniks ndër tufane Oj Lokemadhja jonë Dardane! (Zvicër, 1984) ZEMRAT TONA DJALOSHARE Zemrat tona djaloshare Çohen peshë nga ideali, Zemrat tona revolucionare Janë të forta, shkëmb mali. Zemrat tona rinore Burim gjaku për liri, Zemrat tona burrërore S’i tremb dallgë, as stuhi. Zemrat tona kushtrimtare Pishtarë drite për punëtorë, Zemrat tona çlirimtare Me penë e pushkë në dorë. Zemrat tona proletare Në revolucion, barrikada Zemrat tona shqiptare Gjithmon të kuqe, flakada. (Zvicër,1984) O FLAMUR! Çerek shekulli ndër beteja Të valëviti Skënderbeu, Populli në zemër të mbajti Gjersa i lirë u shpallë Atdheu. Krenar Plaku mjekërrbardhë Kur të ngriti në Vlorë, Përkulshëm të puthi Isa Kosova Me lotë gëzimi atë Nëntor. S’të uli ndër shekuj Gjysmëhëna anadollake, Barbarizmat e carëve As dhuna e lajkat dhelparake. S’ja prenë krahët shqiponjës Sopatat e Liktorit fashist, S’të mposhtën armiqtë e Kosovës, As serbo-greku shovenist. Ti je gjak i gjakut tonë Gjaku heronjëve e dëshmorëve, Je Shenja jonë e Shenjtë Djersa e fshatarëve, rinisë, punëtorëve... Lartë e më lartë valo, O i kuq bajrak! Rrënjët thellë në tokë, Shqiponjën skuqur me gjak! Përjetë i këtillë do valëvitesh Mbi këto troje iliriane, I kuq, i pastër, krenar…, Do sfidosh armiq e tufane. (Zvicër,1984) TRE YJE TË PASHUAR (Vëllezërve Gërvalla dhe K. Zekës) Vargut të gjatë me lapidarë Të heronjëve të ndritur Iu shtuan dhe Tre Yje të pashuar Të shndërisin trollin e venitur. Lart në qiellin e trazuar Të Kosovës kreshnike U ngjitën Tre Yje të kuq Tre pishtarë me zemër fisnike. Të shpërndajnë mjegullën e zezë Nënës Kosovë t’i hapin shtigje lirie Drejt të nesërmes së bardhë Plot monumente pavdekësie. S’janë të parët, as të fundit Yje të tjerë do të ngjiten Në qiellin e kësaj toke Derisa prangat të shkëputen. Që të perëndojë robëria Të lindë agimi i dritës Që Kosova krenare Të ecë rrugës së rritës. (Zvicër,1985) GJAK DARDANËSH PËR DARDANI (R.Malës dhe N.Berishës) Ranë, po nuk vdiqën Ranë dhe u ngritën Në zemrat tona u ngulitën Yje të kuq shëndritën. Dhanë jetën me këngë në gojë Treguan si vdiset për liri Për popull ranë dëshmorë Për Kosovën me diell, begati… Derdhën gjak që s’thahet kurrë Për Atdhe, popull, flamur… Për të thyer vargonjtë e robërisë Që të të lindë Dielli i Lirisë. Luftuan si trimat Qëndruan si luanët Ranë si kreshnikët Si Qemalët e Vojo partizanët. Gjaku i Tyre, flamur lavdie Gjak heronjsh, yll lirie Gjaku i Tyre, besë e burrëri Gjak dardanësh për Dardani. (Zvicër,1985) TOKË KOSOVARE! Tokë kosovare Ti gjithmonë në errësirë! Gjer kur mbi këto troje Pushtuesë – njerëz si egërsirë?! Gjer kur mbi tëndin qiell S’do të ketë dritë e diell?! Lind dielli – Ditë e re Qielli Yt veç tym e ré! Çizme e huaj të rëndon E Ti qëndron, qëndron... S’të lodhi robëria S’të gjunjëzoi uria! Në shekuj, në vite... T’u kalit qëndresa, Për rreze drite T’u shtua shpresa. Ti gjithmonë krenare Ti gjithmonë e bukur Ti me përkrenare Si nuse stolisur. Ti kurrë me duar në gji Veç me pushkë e jatagan Për nderë e liri Errësirës çan. Ecin vitet, Koha kalon Shekujt rradhiten… Ti Kosovë qëndron: E dashur e bujare E lashtë dhe e re E bukur, legjendare Nuse Dardane. Bijtë Tu bijnë me rradhë Emri Yt të ringjallet Të shohish ditë të bardhë Jeta, kënga të mos ndalet. Bar i lig të mos mbijë Në trupin tënd të pastër Të mos mbetesh në robëri Nën të egrën thundër. Ndonëse jam larg teje Në mërgim të largët Jam qeliza jote Ndaj t’i njohë plagët T’i ndjejë dhimbjet T’i di dëshirat Që t’i ndrydhën vitet E t’i shkelën kohërat! Tokë kosovare, Tokë krenare! Tokë qëndrese legjendare! Tokë shqiponjash fitimtare! (Zvicër,1985) KËTO TROJE ARBËRORE Pëllëmbë për pëllëmbë Këto troje arbërore Me eshtra e varre Barrikada, llogore... Me varre pa shenja, epitafe Të armiqve të uritur Me përmendore, lapidarë… Për dëshmorët e ndritur. Plot helm, mallkime... Për tradhëtarët e shitur Himne, këngë, lavdi... Heronjve të pavdekur. Këto troje arbërore Derdhin gjakun rrëké Flamur i huaj mos ngulet Mbi këto troje, mbi këtë dhe. (Zvicër,1985) HORIZONTI FLAKËRON Pishtari i Dritës Rrugën ndriçon, Luftëtari i Lirisë Përpara marshon, Grushti i shqiptarisë Armikun dërrmon. Horizonti i kuq Tutje flakëron, Dielli i lirisë I zjarrtë po agon, Errësira e robërisë Përjetë perëndon. Populli në këmbë Republikë po kërkon, Për jetë a vdekje Sot po lufton, Të shtrenjtës Kosovë Liri i farkëton. (Suedi,1986) NA PRITNI, O MALE! O male krenare Të vendit tim Për luftë çlirimtare Lëshoni zërin – Kushtrim! Kështjella epike të lashtësisë S’u përkulën shekujt, as bora Çerdhe shqipesh të lirisë S’e lëshuat pushkën nga dora. Mburojë çeliku e të parëve tanë Sa herë thirrte Atdheu Mbusheshit ju anembanë Me burra trima si Skënderbeu. Po dhe sot, si dikur Malet e Kosovës na fëtojnë: ”O vëllezër, o sot o kurrë Tokën tonë të çlirojmë!” Na thërret gjaku i dëshmorëve Të rënë për liri e Atdhe Ndaj: Vdekje armikut e tradhëtarëve! Të jetojmë të lirë edhe ne. Na pritni, o male! Se ne do të vijmë Në luftën çlirimtare Armiqtë do t’i grijmë! (Suedi,1986) PENË E PUSHKË Penë e pushkë: Dy shokë të pandarë, Dy shtylla qëndrese Të kombit shqiptar. Penë e pushkë: Dy lule bozhurë, Dy gurra lirie Të pashterrshme kurrë. Penë e pushkë: Dy zjarre përvëluesë, Dy shqiponja luftëtare Mbi korba pushtuesë. Penë e pushkë Kur bëhen bashkë: Populli fiton lirinë Shqipëria pavdekësinë Flamuri kuq e zi Me shkabën përmbi Guri qëndron mbi gur Dielli s’perëndon kurrë… (Suedi,1986) RRUGA E LIRISË Rruga e lirisë – rrugë gjaku Bijtë e Shqipes rritur nga çarku Për çdo ditë rradhët shtrëngojnë Rrugës gjakut liri kërkojnë. Cili popull fitoi liri Pa derdhë gjak djemsh të ri? Cili armik i egër, barbar… U largua pa plumb në ballë? Historia flet e rrëfen Se liria nga pushka vjen. Gjakun e etërve, dëshmorëve Ne nuk e shkelim me këmbë Historia, brezat na mësuan Hekurin të thejmë me dhëmbë Për Atdheun tonë të lirë Të shkatërrojmë pranga e zinxhirë. Ky gjak na djegë e përvëlon Dhe rrugën e nesërme tregon Se Shqipëria don gjak shqiptari Ta ndrisë Dielli me rreze ari. Rruga e kuqe e lirisë S’është e shtruar me dafina As me lule e trëndafila Është rrugë lufte me martina. Liria s’fitohet me përgjërime Po me sakrifica e flijime Me gjak dhe viktima njerëzore Me gjëmim topash nëpër llogore. (Suedi,1986) TRUALLI YT, SHQIPËRI! Pëllëmbë e heroizëm Pëllëmbë e trimëri Pëllëmbë e beteja Pëllëmbë e lavdi Trualli yt – Shqipëri! Pëllëmbë e çelik Pëllëmbë e shkëndi Pëllëmbë e llogore Pëllëmbë e stuhi Toka jote – Shqipëri! Pëllëmbë e varre Pëllëmbë e gjak Pëllëmbë e eshtra Pëllëmbë e bajrak Trualli yt – Shqipëri! Pëllëmbë e heronj Pëllëmbë e lapidarë Pëllëmbë e këngë Pëllëmbë e atdhetarë Toka jote – Shqipëri! (Suedi,1986) BETIMI YNË Betimi ynë: Besa – besë, Për qëndresë! Shtrëngim grushtash, Bashkim zemrash! Betimi ynë: Kushtrim lirie, Vrull rinie! Vdekje tradhëtarit Liri shqiptarit! Betimi ynë: Shkatërrim prangash, Realizim ëndërrash! Llavë vullkani, Liri Vatani! Betimi ynë: Kryengritje në shpërthim, Lule në lulëzim! Rrugë e lirisë, Diell i ardhmërisë! (Suedi,1987) QËNDRESË SHQIPTARE Shekujt përplasën dallgët mbi shqiptarë Ne – Lisa në furtuna qëndruam ”Vdekje o Liri!” – besatoheshim Mbi korba shqiponjat vërsuleshin Në ballë të rreshtit vinin vdekjen Dhe në fund lirinë. Breznitë lindën të vdesin! Një bylyk burrash falnin jetën Që të jetojë Atdheu, emri... Brezëria në fillim mësonte vdekjen Pastaj niste të jetojë Dhe i shpresonte lirisë: ”Do ikin, se mbajnë tokën e rrëmbyer, Do fitojmë, se mbrojmë tokën atërore!” Ne jemi gurë e shkëmbinj Stuhitë, vërshimat kalojnë mbi ne Përlajnë, gërryejnë, rrëmbejnë… E ne ngelim në fund, në vend: Gurë e shkëmbinj në fusha e shpatie Të shpërndarë, të ngulitur kudo. Toka digjet, jemi mësuar me zjarr Shpesh armiqtë na dogjën kullat Ne i ngritëm mbi themele të lashta Dielli rritet edhe më i madh Filizat lëshojnë rrënjët thellë në tokë. Robëri mbi robëritë u rradhitën shekujt Themele mbi themelet hapëm Kulm mbi kokat tona – Flamuri Shumë ranë me të në dorë I paguan borxh truallit Ngrihet edhe më lartë flamuri Flamuri – një copë dielli Që përcjellë popullin tonë Qëndresën dhe krenarinë shqiptare. Ne jemi gur e shkëmbinj Kulm zjarrit – themel tërmetit Vdekjen armikut – gjoksin tufanit Bashkim Shqipërisë – liri popullit! Kjo është kënga jonë, këngë shqiptare Në gjak na e mbollën shekujt, betejat E prej gjakut mbinë këngët. Gjaku nën tokë rridhte Mbi tokë lulëkuqet çelnin Nën tokë eshtrat – themele Mbi tokë lartësohen kullat, lapidarët… Gjaku skuq tokën arbërore Flamujt përflakin qiellin shqiptar Poshtë, lartë – kudo kuq, kudo dritë. Ne jemi gurë e shkëmbinj Përballë rrebeshit, shtrëngatës Në një dorë penën Në tjetrën pushkën Në zemër Shqipërinë Ne jemi gurë e shkëmbinj Ne jemi liria, përjetësia… (Suedi,1987) KY TRUALL KA ZOT! Thellë në këtë tokë Këmbët ka ngulur Rrap shekullorë Shqiptari i papërkulur. Kaluan vite, shekuj Koha dallgë ngriti Kulla shqiptare Me themele graniti. U munduan barbarët Të përkulin këto male Stërgjyshërit tanë trima Me shpatë e përkrenare Mbi ta me vrull shqiponje Për lirinë e shtrenjtë Këmbë e huaj mos shkelë Mbi këtë vend të shenjtë. Kjo tokë shqiptare Mijëvjeçarët përcjellë Kjo tokë ngadhnjimtare Lirinë kudo mbjellë. Gjithmonë guximtare Përballë çdo armiku Gjithmonë luftëtare Me shpatë prej çeliku. Gjithmonë plep i drejtë Gjithmonë fitimtare Sot e përjetë Toka shqiptare. Ky truall ka zot! Ky truall shqiptari Si dje edhe sot Për liri i pari. I pari në luftë I pari në punë Për nderë e fitore S’e ndal furtunë. S’e ndal rrebesh S’e ndal armik Me vrullin – rrufé Me armën – çelik. Flamuri i kuq Gjithmonë valëviti Toka krenare Burra trima rriti, Besa legjendar Rrugën na e ndriti Pushka e shqiptarit Armikun përpëliti Luftëtari i lirisë Fituam! – brohoriti. Ky truall ka zot! Ta prekë kush s’guxon Ky truall – barot Djegë e përvëlon. Se trimëria e shqiptarit Edhe presa e jataganit Janë vdekja e barbarit Dhe liria e vatanit. Këtu i thonë shqiptari Ky truall s’duron robëri Këtu i thonë Arbëri Të gjithë në këmbë për liri. Ky truall ka zot! Vatra shqiptare S’duron thundër Të egër, barbare. (Suedi,1988) TOKË E PAMPOSHTUR! Hej tokë e pamposhtur, Tokë e përgjakur ndër shekuj! Mbi trupin tënd të bukur, Shkelën e shkelin me zjarr e hekur! Plagët e mbuluara, prapë t’u lënduan! Ti me njërën dorë mbulon plagët e reja Me tjetrën shtrëngon fortë dyfekun Të mos i prishet shqipes foleja. Ngriten ré tymi e ushtri të huaja Sulen mbi fushat dhe malet tua Të zhdukin emrin dhe krenarinë tënde Të shuajnë jetën, të shterrojnë gurrë e krua! Varret dhe lapidarët t’u shtuan! Oh, sa të dhëmbin plagët! Po ti s’lëshon lot e rënkime S’të mposhtin plumbat, as flakët. As dorëzohesh, as ligështohesh Se ke bijtë tu trima, atdhetarë Lindur e rritur në truallin e shqipes I dalin vdekjes ballëpërballë. Mbi ty armiqtë hodhën farën e vdekjes! Po në tokën tënde mbin vetëm liria Atdhedashuria, besa, vetëmohimi, qëndresa… Në tokën tënde farkëtohet vetëm trimëria. S’është hera e parë Që egërsirat mbi ty lëshohen S’është e para, as e fundit herë Që nga ti të gjakosur kthehen. U vërsulën të gjithë Kush deshi e kush s’deshi Po ikën të përgjysëmuar Shumicës kafka këtu u mbeti. Heu, ç’lloje kafkash Kalben nën këtë dhé: Kafka romakësh e bizantinësh Sllavësh, anzhuinësh... Kafka kralësh e sulltanësh Mbretërish, gjeneralësh... Kafka fashistësh e ushtarësh Shovinistësh, tradhëtarësh...! Sikur të ringjalleshin E në gjuhë të tyre të flisnin Do formonin një mozaik gjuhësh, Një muzé gjuhësh dhe armësh! Dhe sikur t’i nxirrnim nga dheu Kafka dhe eshtra bashkë Do të mund të ndërtonim Disa piramidë si të Keopsit të lashtë! Piramida kafkash dhe eshtrash të armiqëve! Simbole të rezistencës, të fitores… Sfidë dhe vërejtje për ata Që guxojnë të shkelin trollin e shqipes. Ti krenare nëpër histori Heu, tokë e pamposhtur! Rende mbi gjakun e bijve tu Heu, tokë e pamposhtu! Syrin – pishë e pushkën në dorë Heu, tokë e pamposhtur! Katakomb për armiqtë e lirisë Heu, tokë e pamposhtur! Djep e vatër e shqiptarisë Heu, tokë e pamposhtur! Flamur që gjithmonë valove Heu, tokë e pamposhtur! Shqipe që gjithmonë lartë fluturove Heu, tokë e pamposhtur! Syri ynë, gjithmonë në shënjestër Për ty – tokë e dashur! Gishti ynë, çark i ngrehur Për ty – tokë e dashur! Grushti ynë, godet robëri Për ty – tokë e dashur! Krahu ynë, varëse armësh Për ty – tokë e dashur! Gjokset tona, kala graniti Për ty – tokë e dashur! Këmbët tona, marshojnë në dekada Për ty – tokë e dashur! Zemra jonë, gjithmonë këndon Për ty – tokë e dashur! Besa jonë, e fortë – çelik Për ty – tokë e dashur! Pena jonë, thurrë këngë lavdie Për ty – tokë e dashur! Pushka jonë, gjakos armikun Për ty – tokë e dashur! Gjaku ynë, burim lirie Për ty – tokë e dashur! Eshtrat tona – barrikada Për ty – tokë e dashur! Jetën tonë e falim Për ty- tokë e dashur! Tokë e pamposhtur, Toka shqiptare! Tokë kreshnike, Shqipëria etnike! (Suedi,1989) PËRPARA, KOSOVË! I Linde Ilire – u rrite Dardani Çave përmes suferinës Me liri në gji Dhe mbete shqiptare E Nënës – bijë Kosovë, tokë e mbushur me lavdi! Mbi ré të bardha nga lashtësia Erdhe ti mes stuhishë Me shi e borë Se në ty farkëtohet qëndresa Që then ushtri, gjeneralë… Sulltanë e perandorë. Qëndresë pas qëndrese Deri në këtë ditë Luftove për jetë, liri e dritë Zgalem në furtuna Flamuri kuq e zi. II Në gjoksin tënd, sa shpata janë thyer? Në ballin tënd, sa rrufé kanë gjuajtur? Me gjakun tënd, sa heshta janë lyer?! Me lirinë tënde, sa mbretër kanë luajtur? Që deshën të të zhdukin me gjuhë e plis Me emër, me varre e me fis! A ka gur e dru, në token tënde Të mos jetë skuqur me gjak shqiptari? A ka vend në trupin tënd Të mos ketë gjurmë luftëtari? Sikur të fliste kjo tokë Ç’kishte për t’i thënë brezi-brezit? Sa ushtarë të huaj Janë bërë varre pa epitafe?! Ç’gjuhë flisnin ata që dergjen nën dhé? Që vinin për lavdi e ktheheshin në zi! Erdhën me radhë: Romakë, bizantinë e normanë Hunë, sllavë, grekë e osmanë Tokë e diell të të zënë Emër tjetër të të vënë! III Mbi ty u sulën mizëri egërsirash Ti – Shqipe krenare ndër kreshta Me vrull vetëtimash U ngule në zemër shpata e shigjeta. Oshtijnë malet e luginat Ty të ndrijnë në duar shpatat e martinat Ti – varr i thellë për armiq e barbarë Ti – folé lirie për shqiptarë. Flamur mbi flamuj Grushti yt i ngritur Kosovë, zog lirie Në tramundana rritur. Nderin, krenarinë si sytë i ruajtje Emrin dhe lirinë në gji i mbajte Të njohën me plis të bardhë mbi kokë Që zbardh si majë bjeshkësh me borë. Të panë në vatrën e vjetër Me syrin gjithmonë në shënjestër Me besën tënde të lashtë Me flamurin e kuq me shkabë. IV Ecë përmes rrugëve Të gjakut arbëror Për të shkëputur prangat e robërisë Kosovë, kështjellë e gjakut tonë Lulëkuqe më e bukur e Arbërisë. Ne ecim gjurmëve të të parëve Se është amaneti i dëshmorëve Me armët – rrufé Me hovin – Skënderbe Ne ecim atje ku falet gjaku Të jetë i lirë populli e pragu Të çelë i bukur, i kuq zambaku. Sot i madh e i vogël Në këmbë të gjithë janë ngritë Me penë e pushkë në dorë Për liri e dritë. Për ty japim jetën Për ty s’kursejmë gjakun Për ty derdhim djersën Të çelim zambakun Për ty, e shtrenjta jonë Për ty, Nënë Kosovë! V Në punë, në gjumë, në hapërim… Ndjejë gjakun e të parëve në trupin tim I nxehtë ndër damarë, sikur jepë kushtrim: Qëndro Dardani! Kosovë, në marshim! T’i njoh damarët, tokë kosovare Se gjaku i stërgjyshërve në to rrjedh E ne jemi gjaku i gjakut të tyre Që për lirinë tënde rrëké u derdh. Por do të njohin edhe më shumë Kur gjaku ynë do të derdhet lum Që të shpaloset flamuri i lirisë Edhe mbi këto troje të Arbërisë. Ngreje kokën lart, o nënë legjendare! Tmerro armikun me pushkën – top Nisu krenare në shtigje çlirimtare Me flamur në dorë si dikur edhe sot. Dhe ti Kosovë, e bukur mbete përherë Livadh lulëkuqesh në pranverë Që nuk vyshken asnjëherë As në dimër, as në verë. Kështu ke ecur gjithmonë Kosovë Kokën lartë, armët në dorë Rrugës luftës dhe lirisë Drejt ribashkimit të Shqipërisë. VI Si në kohërat e lashta, epike Përsëri ushtojnë malet kreshnike Zëri yt – bubullimë ndër shqota Gjoksin tënd – çelik e njeh bota Zgjimi yt – vdekje për armiq e tradhëtarë Zëri yt – kushtrim lirie për kombin mbarë. Në këmbë Kosovë – lule e trimërisë! Shkatërro Kosovë, prangat e robërisë! Përpara Kosovë, drejt diellit të lirisë! Vjen nga lufta, në luftë shkon Pushkën në frengji nga dora s’e lëshon Syrin – pishë në shënjestër Armiqtë në zemër qëllon. Kosovë, o djep i lashtë i shqiptarisë! Yll që ndriçon në zemrat e rinisë Armiqtë e egër kjo dritë verbon E ty bukurinë më tepër ta shton Andaj sulen mbi ty me tërbim Po ti shpatën mban zhveshur Gati për luftim. Andaj, përpara Kosovë! Lule e trimërisë, flakadë e lirisë Marsho Kosovë! Drejt dritës, ardhmërisë Drejt bashkimit të Shqipërisë. (Zvicër,1984) ILIRIA Në kohë të lashta... Shumë të lashta, parahistorike Planeti ynë vërtitej pa fre Në hapsirën kozmike Rrokullisej me shpejtësi Në universin qiellor Derisa vendin zuri Në sistemin diellor Ku sot ndjek rrugën E vet pa kufi Rreth vetes e Diellit Në përjetësi... Kur Toka e sapo krijuar Mori formën që sot ka Kur udhëtimin rreth Diellit nisi Kur errësira u shpërnda Kur mbi planetin tonë Endej një mjegull e hollë Kur sipërfaqja e saj flakëronte E xixa shumëngjyrëshe lëshonte Kur në planetin tonë të ri Zuri fill jeta njerëzore N’ato kohë me stuhi Mbi trojet tona stërgjyshore Hodhi hapin e jetës së tij Që nga Atlantida në Pellazgji I Liri – i pari Njeri Në tokën me emrin Iliri. Nga erdhi Iliri e Ilirët Askush nuk e di Se nuk erdhën nga askund Ata ishin aty, në Pellazgji e Iliri Që kur lindi planeta Ecën me të në histori Nëpër furtuna e shtrëngata Të pamposhtur në përjetësi. Legjendat e lashta na mësojnë Historianët e vjetër dëshmojnë Dhe e vërteta ngadhnjeu: „Ilirët – Njerëz të mbirë nga Dheu!“ Kjo është e vërteta e të vërtetave Planeti Tokë formoi Ilirinë Iliria lindi Ilirët Ilirët e pathyeshëm hyjnorë Ilirët antikë e legjendarë Ilirët epikë e madhështorë. Ilirët i lindi e i rriti Toka e Lirë, Iliria E kreshniku i tyre - Iliri Në Diell e Hënë u betua Se do ta dojë e nderojë Do ta mbrojë e lartësojë Ndër shekuj e mijëvjeçarë Me gjak e armë. Dhe sot e përjetë Iliri betohet: Në Tokën që e lindi Në Ilirinë që e rriti Në Diellin që e ndriti Në Besën që e lidhi. Iliria e Ilirët legjendarë Në shekuj e mijëvjeçarë Armët nga dora s’i lëshuan Me trimëri luftuan Me armiq e perandori Që nga toka e deti sulmonin Të shtrenjtën Iliri Me vargonj ta robëronin Ilirët t’i faronin Mbi këto troje të sundonin. Ilirët trima e atdhetarë Nuk dorëzoheshin për të gjallë Mbi armiqtë barbarë Suleshin me shigjetë e pallë S’i bindeshin vullnetit të armikut S’i trembeshin armës së çelikut I bindeshin besës e lirisë Urdhërit të Ilirisë. Ndaj luftonin me përkushtim Jepnin jetën, derdhnin gjakun Pa droje e pa kursim Mbronin atdheun e pragun Dhe fitonin pavdeksinë Iliria forconte përjetësinë. Toka – Iliria – Ilirët Formuan nëpër histori Një zinxhirë jete prej çeliku Dhe marshuan në ardhmëri… (Suedi,1990) ARBËRIA E gjithë bota e njerëzia Janë në lëvizje, në zhvillim Gjithë popujt e shoqëria Përherë janë në transformim. Dialektika universale e materjes Lëvizja, ndryshimi e ardhmëria Shpuri Ilirët tek Arbërit Dhe Ilirinë te Arbëria. Ndryshuan kohërat Rrodhën shekujt e vitet Ndryshoi emri i të parëve Emri i tokës së baballarëve Po s’ndryshoi gjaku e gjuha As tradita e kultura Nuk ndryshoi historia Besa ilire, as trimëria. Autoktonia e vazhdimësia Iliro – shqiptare Qëndroi e fortë, stoike Përballë perandorive mesjetare Ngritur mbi gërmadhat antike Të perandorive barbare. Mesjeta nga Antika Huazoi luftëra e pushtime Huazoi shumë agresione Ekspedita dhe invadime Ushtri të tëra e legjione Zjarr dhe rrënime Huazoi të reja perandori Me të vjetëra pushtime Huazoi të ushtrive egërsi Djegëje, plaçkitje, mjerime Shkelje tokash të reja Vuajtjen dhe urinë Të përgjakshme beteja Shuarjen e popujve, robërinë. Arbëria prej Ilirisë Trashëgoi gjakun e gjuhën Tokën, ndjenjën e lirisë Artin e kulturën Trashëgoi kombësinë Besën dhe burrërinë Trashëgoi trimërinë Qëndresën e besnikërinë Trashëgoi dashurinë Për atdheun dhe lirinë. Armiqtë e panumërt, barbarë Të voglën Arbëri sulmonin Në shekujt e gjatë mesjetarë E shkelnin po s’e nënshtronin. Perandori të tëra kalonin Mbi trupin e saj plotë plagë Po nuk e gjunjëzonin As kur e kallnin në flakë. Pas çdo sulmi e beteje Më e fortë ajo dilte E kalitur, më krenare Dilte gjithmonë fitimtare. Armiqtë pushtuesë Vinin e shkonin Shumica kokën këtej linin Perandoritë lindnin e perëndonin E arbërit si lisat Në furtuna qëndronin. Arbëria luftëtare Mbetej në vend, madhështore Në themelet iliriane Mbetej e bukur prore Me trupin stolisur nga plagët Përballë perandorive çnjarëzore. Porosia iliriane e qëndresës Mospërkuljes dhe e besës Gjallë mbahej me devotshmëri Brez pas brezi me besnikëri Dhe përcillej brez pas brezi Flamuri ynë kuq e zi Luftë pas lufte nëpër llogorë Nga luftëtarët arbërorë. Shpirti liridashës i Ilirisë Rronte në shpirtin e Arbërisë E gjaku i pastër ilirik Rridhte vrullshëm ndër damarë I pandalshëm dhe kreshnik Në zemrat e arbërve atdhetarë. Brezi-brezit e gjaku-gjakut Ia përcillnin porosinë Vatra-vatrës e pragu-pragut Ia lenin atdhedashurinë Ia dorëzonin flamurin e besës Flamurin e luftës e të qëndresës Flamurin e kuq të lirisë Flamurin arbërorë të Ilirisë. Nga errësira mesjetare E shekujve të robërisë Popuj të tërë u shuan Po jo populli i Arbërisë. Emra vendesh, shtetesh U fshinë nga harta politike N’ato kohë të liga, rrebeshesh Arbëria qëndronte stoike. Qëndronte vatër betejash Vatër lirie, luftërash epike Një shesh vigan përleshjesh Me perandoritë evro-aziatike. Arbëria e vogël rezistoi Në luftën e saj titanike U ngushtua po mbijetoi Në trojet e lashta ilirike. Arbëria u bë shembull i gjallë Për popujt e botës mbarë Shembëll frymëzimi e trimërie Se pa luftë s’ka rreze lirie. Përmes luftës legjendare Me perandoritë mesjetare Arbëria përpara marshoi Themelet e Ilirisë forcoi Hapi të reja shtigje Nëpër male, fusha e brigje Drejt lirisë e ardhmërisë Drejt çlirim-bashkimit të Shqipërisë… (Suedi,1992) SHQIPËRIA Koha kalonte valë-valë Shekujt rradhiteshin me shpejtësi Mesjeta perëndonte ngadalë Popujt rilindnin përsëri. Hidhnin robërinë mesjetare Zgjoheshin, ngriteshin në këmbë Me armë e përkrenare Copëtonin prangat me dhëmbë Marshonin ndër beteja, llogorë Me flamurë, shpatë e pushkë në dorë. Perëndimi i mesjetës Do ta gjente Arbërinë Në këmbë me armë në dorë Në përleshje me tiraninë Ballë-përballë me perandoritë Që ndërroheshin ditë për ditë. Kur u mposht robëria U mëkëmbë Arbëria Që luftoi aq shumë Që derdhi gjakun lumë Kundër perandorive barbare Për rilindje kombëtare. Arbëri në tokë e në dete luftonte Me ata që atdheun i sulmonin Mbi shqiponja fluturonte Tokë e qiell gjëmonin. Kur e kanë zënë armiqtë kujtonin Fusha e kodrina përshkonte Në bjeshkët arbërore shkonte Nga lartësitë e tyre vigjëlonte Shqipet e maleve shoqëronte Bashkë me to Arbërinë mbronte. Arbëri e shqiponja - të pandarë U bënë bashkëluftëtarë Besnikë të lirisë Në mbrojtje të Arbërisë. Shqiponja për Arbërin U bë simbol i lirisë I forcës, guximit e bukurisë Për nderë të Shqiponjës Arbëri mori emrin Shqiptar Emër i bukur - lapidar E atdheun e lashtë të tij E quajti Tokë të Shqipeve – Shqipëri. Shqiptari, Shqiponja e Shqipëria Fuqishëm për jetë u besatuan Që të shporret nga këtej robëria Tok drejt lirisë marshuan. Fati dhe historia e Shqipërisë Ishte fati i Ilirisë e Arbërisë Ajo ishte bijë e tyre besnike Guximtare e fisnike Pjesë e trupit dhe e gjakut Vazhdimësi e vatrës dhe e pragut Pellazgo-iliro – arbëror Gjithmon krenar e madhështor. Shqiptari e Shqiponja Sikur Iliria e Arbëria Gjatë shekujve që pasuan U ndeshën me armiq e perandori Të reja që u krijuan U shkel e u plaçkit përsëri Nga hordhi të egëra, barbare Po Shqiponja sërish arriti Të mos shuhet, të mos zhduket Nga faqe e globit tokësor Lis në furtuna qëndronte Përballë armiqve gjaksorë. Shqipëria jonë rezistoi Me amanetin e të parëve Luftoi e mbijetoi Në tokën e iliro – arbërve. Ruajti të pastër në vazhdimësi Origjinalin e gjuhës e të gjakut Ruajti kulturën, artin me vendosmëri Trojet dhe ngjyrën e bajrakut. Nga Iliria e Arbëria Veç vyrtyteve margaritarë U trashëgua dhe robëria Njëri-tjetrin pasonin armiqtë barbarë. U trashëgua shpirti i qëndresës Luftërat heroike për lirinë Papërkulshmëria dhe forca e besës Dashuria hyjnore për Shqipërinë. Trashëgoi armët dhe guximin Luftoi perandoritë e pushtimin Dhe pas shekujve të robërisë Triumfoi Pavarësia e Shqipërisë. Arma, besa e trimëria Iliro-arbërore-shqiptare Shpëtoi Shqipërinë iliriane Nga kthetrat barbare Të armiqve shekullorë Që donin të bëhen zotër Sunduesë e padronë Në atdheun tonë. Shqipëria jonë luftëtare Në fillim të këtij shekulli Pas luftërave për liri Fitoi Pavarësinë Kombëtare Por pësoi dhe një tragjedi Një copëtim, një ndarje! U përzien gëzim e hidhërim Gjysma e Atdheut, Kosova, Çamëria U pushtuan nga shovenistët me tërbim U nda përgjysmë Shqipëria! Populli ynë e trojet e tij Gjatë gjithë historisë Përballuan shumë stuhi Shumë rrebeshe e fatkeqësi Të armiqve që dyndeshin Që sulmonin e vërsuleshin Drejt Ilirisë e Arbërisë Që niseshin kundër Shqipërisë Iliri, Arbëri e Shqiptari Nga i pari hapërim I tyre mbi këtë tokë Patën e kanë si adhurim Vetëm dy gjëra të shenjta Për të cilat u lidhën në besatim. Për këto dy gjëra të shenjta Japin jetën pa kursim Vdesin dhe ngjallen përsëri Për Atdhe e Liri. Për mbrojtjen e atdheut e lirisë Bijtë e kësaj toke të lashtë Anembanë Shqipërisë Vigjëlojnë me flamur me shkabë Me armët gjithmon në dorë Asnjëherë s’i zen gjumi As në shi, as në borë Kurrë s’u mungon guximi Asnjëherë nuk ngurrojnë Me këngë në luftë të shkojnë. Ti, Shqiptar, kurrë s’u nënshtrove Përballë shovinizmit Ti kurrë nuk pushove Në luftë drejt bashkimit. Mbron me zjarr lirinë E atdheut mbarë Mbron pavarësinë E kombit shqiptar. Marshon përherë përpara Me guxim e trimëri Armiqtë tanë tmerrohen Nëna jonë Shqipëri. Ti, Shqipëri, mbete fortifikatë Çan rrethim e bllokadë Armiqtë lehin rreth e qark Ti kokën mban lart Pushkën në dorë e gishtin në çark Çdo pëllëmbë toke mbron me gjak. (Suedi 1993) NË MËRGIM Larg tokës, larg prindërve Larg vëllaut, larg motrës Larg shokëve e miqve Oh! Se ç’më djegë malli i votrës! O mërgim, mërgim i zi! Zemrën ma përvëlon, jetën ma nxi“ Mërgim, o i hidhur pelim! Emri yt: dhembje e trishtim! Netë pa gjumë, pa qetësi Ditë të mbushura plot shqetësim Plot ankth e hije të zeza pas Lodhje, brenga..., kurrë pushim! Mërgim, të erdhi fundi, mërgim! Bijtë e Shqipes janë besatuar Për liri të marshojnë Kosovën loke ta çlirojnë. Të mos ketë më kurrë mërgim As kurbet e shtegtime Veç diell, bukë, punë... Mbushur vatrat me gëzime. (Suedi 1994) MALLI I VENDLINDJES Malli më ka marrë Për prindër e shokë Për bashkëfshatarë E të dashurën tokë. Malli më ka marrë Vatrën për të parë Ku dikur gjyshi im Gunën e dhirtë ka tharë. Malli më ka marrë Vendlindjen për të parë Për bimën që rritet E shëndetshme në arë Për bujkun që lëvron E hedhë farë Për delet me këmborë Dhe bariun me fyell në dorë. Malli më ka marrë Më shumë se çdo herë Për livadhet si qilima Qëndisur në pranverë. Malli më ka marrë Për lulet me vesë Për gjelin që këndon Heret në mëngjes kur njerëzit lajmëron Për ditën që agon. (Suedi,1994) REND, O SHQIPTAR! (Kushtrim poetik) Rend, o Shqiptar, mbi akull, mbi ngrica,… Ngjeshi armët, mpreh sakica! Rend, o Shqiptar, mbi therra, driza e murriza Mprehi shpatat, mpreh dhe shtiza! Rend, o Shqiptar, mbi zjarre, mbi vullkane,… Godit armiq, ndal tufane! Rend, o Shqiptar, mbi plumba, tanksa, topa,… Të plasë greko-sllavi, të çmendet Europa! Rend, o Shqiptar, përmes robërisë e pushtimit, Me paqë, me luftë,… drejt ribashkimit! Rend, o Shqiptar, rend sot, rend tani,… Kullë krenare, - me pushkën në frengji! Rend, o Shqiptar, mbi borë, nëpër stuhi,… Nëpër shtrëngata, për çlirim dhe për liri! Rend, o Shqiptar, rend me turr, me furi,… Me liri në gji, për Nënën Shqipëri! Rend, o Shqiptar, përflake tokën, qiellin skuqe,… Nga Konica në Kotorr, nga Tërkalla te Molla e Kuqe! Rend, o Shqiptar, krah për krah, me besa – besë,... Nga Ulqini në Preshevë, nga Tivari në Prevezë! Rend, o Shqiptar, mbi bajoneta, shpatën zhvish,… Nga Durrësi në Veles, nga Arta në Nish! Rend, o Shqiptar, me hapin vigan, armikun plandos,… Nga TreguRi në Florinë, nga Kosturi në Leskoc! Rend, o Shqiptar, nëpër gërxhe, shkurre e përmbi lisa, Nga Përlepi n’Durmitor, nga Toplica te Larisa! Rend, o Shqiptar, nëpër lugina, gropa e kodra, Nga Vranja n’Igumenicë, nga Shkupi te Shkodra! Rend, o Shqiptar, përmbi brigje, nëpër lëndina,… Nga Përkupa n’Manastir, nga Rozhaja te Janina! Rend, o Shqiptar, mbi armiq, mbi eshtra e gjak, Nga Çamëria n’Karadak, nga Morea në Sanxhak! Rend, o Shqiptar, rend me vrap, mos u tremb,… Perandoria greko-sllave, - duhet shemb! Rend, o Shqiptar, rend, rend, rend,… Shqipëria etnike, - më i bukuri vend! Rend, o Shqiptar, përmes territ dhe ferrit, Rrugës së fitores, rrugës së nderit! Rend, o Shqiptar, me pushkë, me penë në dorë,… Me flamur në ballë, me krushq e dasmorë! Rend, o Shqiptar, nëpër shekuj, mijëvjeçarë,… Tmerro pushtuesë, gjakos sundimtarë! Rend, o Shqiptar, mbi varre, mbi llogore,… Mposhte vdekjen, korr fitore! Rend, o Shqiptar, drejt horizonteve qiellore, Si heronjtë e pavdekshëm, si Shqiponjat arbërore! Rend, o Shqiptar, ditë e natë, rend nëpër vite,… Nëpër fshatra e qytete, - flamurin lart valëvite! Rend, o Shqiptar, nëpër mjegull, nëpër tym,... Përmes suferinës,… nëpër baltë, nëpër lym! Rend, o Shqiptar, vatër më vatër me durim, Pa pajtim s’ka çlirim, pa unitet s’ka bashkim! Rend, o Shqiptar, rend kryelartë, pa ngurrim,… Rend për liri, - me trimëri e guxim! Rend, o Shqiptar, me vrull, me forcë uragani,… Në tokë si Anteu, në qiell si Titani! Rend, o Shqiptar, po të pret e thërret vatani, Me zjarr si Prometheu, me parzmore dardani! Rend, o Shqiptar, shpat më shpat, krua më krua,… Herë skyfter e fajkua, herë kulshedër e drangua! Rend, o Shqiptar, legjendë e gjallë, epike,… Lësho kushtrimin, - bjeshkëve kreshnike! Rend, o Shqiptar, luan me zemër fisnike, Ngrite në këmbë, - gjithë Shqipërinë etnike! Rend, o Shqiptar, me forcë titanike, Çliroje, bashkoje, - Shqipërinë ilirike! Rend, o Shqiptar, Zgalem në furtuna, Hije të ka lufta, qëndresa e puna! Rend, o Shqiptar, të priftë e mbara, të bekoftë Zana,... Shkëmb graniti, - zog shqiponje në tramundana! Rend, o Shqiptar, nëpër rrugë, nëpër sheshe,… Lundro mbi dallgë, sfido rrebeshe! Rend, o Shqiptar, mbi fusha, male, përmbi dete,… Drejtësinë, fitoren,… kombin ke me vete! Rend, o Shqiptar, përmbi kodra, breg më breg,… Herë si Leka i Madh, herë si Skënderbeg! Rend, o Shqiptar, përmbi tokë, nëpër qiell,… Terrin bëhe dritë, dritën Hënë e Diell! Rend, o Shqiptar, sikur tigri kur sulmon, Nga luftërat vjen, drejt luftës shkon! Rend, o Shqiptar, me flakadan të lirisë, Lartëso vendin, - ndero pragun e shtëpisë! Rend, o Shqiptar, koha mos të shkelë, Rroki armët, merrë mburojë dhe helmetë! Rend, o Shqiptar, rend, vrapo, turru sot e përjetë, Shqipëria e bekuar, - kurrë mos mbesë e shkretë! Rend, o Shqiptar, pishtarët e lirisë ndezi, Me zjarrin në zemër, me armët për brezi! Rend, o Shqiptar, shpërthe qiellin e zi, Lësho rrezet e diellit, - të ndrisin mbi Shqipëri! Rend, o Shqiptar, nëpër prush, nëpër hi,… Shqipërinë e ndarë, - NJË bëhe përsëri! Rend, o Shqiptar, rend, mos hezito,… Rend përpara, - mos vendnumëro! Rend, o Shqiptar, rend, fluturo,… Betejë pas beteje, - mos u dorëzo! Rend, o Shqiptar, buçit, si orteku gjëmo,… Fortesë legjendare, - mbi bedena qëndro! Rend, o Shqiptar, mos u step, marsho,… Ballin lart, gjoksin hapur, liri fito! Rend, o Shqiptar, ngrite kokën, mos duro,… Shpërthe zinxhirë, burgje,… pranga shkatërro! Rend, o Shqiptar, rend e mos ndalo, Për bashkimin e Shqipërisë, - lufto, lufto! Rend, o Shqiptar, mbi flatra të zogut, Alpeve Shqiptare, Fushës së Pollogut! Rend, o Shqiptar, mbi krahët e sokolit, Shpateve të Sharrit, malit të Tomorrit! Rend, o Shqiptar, Fushës së Kosovës, Kreshtave t’Korabit, Grykës së Rugovës! Rend, o Shqiptar, përmes Moresë dhe Epirit, Luginës Vardarit dhe shtratit të Drinit! Rend, o Shqiptar, Rrafshit Dukagjinit, Mbi valët e Vjosës dhe të Shkumbinit! Rend, o Shqiptar, Anamoravës e Pellagonisë, Grykave t’Anamalit dhe trojeve të Malësisë! Rend, o Shqiptar, rend me topuz e sokëllimë, Të prin Muji e Halili, - me Gjergj Elez Alinë! Rend, o Shqiptar, si rrufeja kur shkreptinë, Natën bëhe ditë, - ndriço Shqipërinë! Rend, o Shqiptar, o i Pari i Dheut, Rrënjë e patharë, Feniks i Atdheut! Rend, o Shqiptar, mbi kal të Skënderbeut, Lidhi cep më cep, - kufinjtë e Mëmëdheut! Rend, o Shqiptar, me anije e përmbi huta, Me Agronin, në Kotorr, po të pret Teuta! Rend, o Shqiptar, ndriço porsi ylli, Ndero Shqipërinë si Bato, Pirro e Bardhyli! Rend, o Shqiptar, Shqipërisë deli zot, Tregoi botës mbarë, - se je trim, je patriot! Rend, o Shqiptar, përmbi gjemba, flakë e barot, Bashko trojet e Shqipërisë, - si i Madhi Kastriot! Rend, o Shqiptar, që nga Atlantida, Krahapur, krenare,… të pret Ilirida! Rend, o Shqiptar, trojeve të Pellazgjisë, Mbille farën tonë, - anembanë Ilirisë! Rend, o Shqiptar, brigjeve t’Ilirisë, Mburojë e përkrenare, - bëju Arbërisë! Rend, o Shqiptar, bjeshkëve t’Arbërisë, Shqipe dykrenare, themel i Shqipërisë! Rend, o Shqiptar, kufinjëve të Shqipërisë, Roje e Kosovës, Iliridës, Malësisë e Çamërisë! Rend, o Shqiptar, rend, tutje në përjetësi,… Për bashkim e liri, rend për ardhmëri,...! (Suedi,1995) PËRMBAJTJA 1.Atë ditë Prilli 2.Përpara, Prishtinë! 3.Kur fryn shtrëngata 4.Rruga e mërgimit 5.Fryn mbi Ballkan 6.Era e jugut 7.Drejt diellit të Lirisë 8.Zëri i Atdheut 9.Deri kur, Atdhe?! 10.Bashkim! – Po thërrasin… 11.Të ngritemi, vëllezër! 12.70 vjet robëri – qëndresë! 13.Vatra jonë 14.Kulla 15.Zëri i Kosovës 16.Ne dhe Ata 17.Gjak heronjsh – Flamur në beteja (R.Malës dhe N. Berishës) 18.E shoh lirinë... 19.Përshëndetje Kosovës 20.Zemrat tona djaloshare 21.O flamur! 22.Tre Yje të pashuar (Vëllezërve Gërvalla dhe K. Zekës) 23.Gjak dardanësh për Dardani (R. Malës dhe N. Berishës) 24.Tokë kosovare! 25.Këto troje arbërore 26.Horizonti flakëron 27.Na pritni, o male! 28.Penë e pushkë 29.Rruga e lirisë 30.Trualli yt, Shqipëri! 31.Betimi ynë 32.Qëndresë shqiptare 33.Ky truall ka zot! 34.Tokë e pamposhtur! 35.Përpara, Kosovë! 36.Iliria 37.Arbëria 38.Shqipëria 39.Në mërgim 40.Malli i Vendlindjes 41.Rend, o Shqiptar!