 |
|
Prek
Cali thërret:
Rrnoftë Shqipnia, poshtë komunizmi
Përgatiti: Ndue BACAJ
Gjithmonë shtërngatat, rrebeshet e moti i lig,
godet të parët lisat e jo fijet e barit, e ky mot
i lig ka shoqëruar gjatë thuajse tërë
historisë së mbijetesës të Shqipërisë
në përgjithësi e Malësinë e Madhe
në veçanti.
Në përgjithësi motet me shtërngata e rrebeshe
vinin nga lindja, apo nga fqinjët e ardhur më vonë
në Ballkan po nga lindja, ku për të përballuar
këto mote të ligj u pagua një çmim tepër
i madh, aq sa nuk ka shkëmb e gur, pëllëmbë
toke në mal, kodër apo fushë, që po ta
shtryllësh, që nuk nxjerr gjak, Malësori, të
cilët u flijuan vetë që të mbijetojë
Malësia e Shqipëria.
Eh po të vijnë gjithnjë mortet e ligj
nga të huajt disi do të ishte më e lehtë
por kur të vijnë nga ata që për fat të
keq quheshin shqiptarë, shtërngatat e rrebeshet
janë disa herë më të rënda, pasi
mirë thonë se çfarë ta bën i joti
nuk ta bën i huaji. E kjo në trajtat e një
lufte civile, apo gjenocidi komunist, ndodhi atëherë
kur u tha se Shqipëria u çlirua e erdhi dita që
Shqipërinë ta sundojnë shqiptarët, por
kjo nuk ishte e thanun prej Zotit, pasi pak më shumë
se një muaj pas datës së çlirimit, pra
më 13 janar 1945, në Kelmendin e çliruar
fillojnë të sulmojnë partizanë komunistë
nga Jugu i Shqipërisë, ku natyrisht, malësorët
kelmendas me viganin e mendjes dhe pushkës Prek Cali,
i pritën ashtu siç erdhën si pushtues, pasi
ata që në fillim demonstruan jo nacionalizmin, por
internacionalizmin, jo të shenjtë të binomit
Fé e Atdhe, siç ddonin malësorët,
madje për komunistët ky binom ishte po aq i largët
sa stepat e Rusisë prej nga vinte ideologjia sunduese.
Prek Cali, që ishte rritur në një familje
patriotike nga Vermoshi, ku jeta e tij kishte qenë një
stuhi e vërtetë në mbrojtje të trojeve
shqiptare me diplomaci e pushkë në dorë, të
paktën që viti 1908, 1911,1913, 1915,1923, 1926
e kuptonte fare mirë se këta që kishin ardhur
në Kelmend nuk ishin gjë tjetër veçse
shërbëtorë të armiqve Serbo-Sllavë,
por mjerisht me pasaportë shqiptare. Gjithësesi,
Prek Cali me burrat e tjerë Malësorë e dinte
se lufta me këta djaj të kuq ishte tepër e
vështirë, pasi ata kishin mbështetjen e atyre
që i prunë në pushtet, të Titos, Mugoshës,
Popoviçit e viçëve të tjerë,
por gjithsesi ata qëndruan e luftuan heroikisht edhe
atëherë kur në ndihmë të brigadës
I-rë erdhën ato të brigadës së 23-të
e 24-t, madje një pjesë edhe nga territori i Malit
të Zi.
Kur lufla u ndez, si një luftë e vërtetë
civile, Preka shpërndau burrat e vet, me 14 luftëtarë,
u drejtua në male për të vazhduar rezistencën
e për të mos dëmtuar më tepër as
kelmendasit, e as labët e gënjyer. Megjithatë
luftimet sollën viktima të konsiderueshme, rreth
52 partizanë dhanë jetën, që edhe sot
nuk dihet pse, pasi Kelmendi ishte i çliruar. Pas një
jave rezistencë, në shpellën, që sot quhet
e Prek Calit në Vukël, duke llogaritur edhe premtimet
e tradhëtinë e komunistëve, Preka u dorëzua.
Tashmë Kelmendi i ngjante një gërmadhe të
zhuritur e përvëluar, që kishte ardhur nga
hakmarrja e komunistëve ndaj kësaj treve anti-sllavo-komuniste.
Në shkurt e mars të vitit 1945, Kelmendi numëronte
150 burra të pushkatuar, pa llogaritur sa shtëpi
e pasuri u dogjën e u shkatërruan. Duhet të
theksohet se gjatë luftimeve u vranë trimat Zhuk
Toma nga Broja, Kolec Uci nga Vishnjeva e Gucisë, dhe
Luc Gjon Uci nga Vukli. Flaka e shtëpive të djegura
shkrumboi të gjallë Lukë Tomën nga Vishnjeva
dhe Ded Gjon Bajraktarin nga Vukli. Me bajonetë ju nxorrën
sytë dhe e varrosën të gjallë Fran Zef
Ucin, nga shkëmbi hodhën Rrok Zefin dhe e varrosën
në një varr të përbashkët në
kodrën e Kuklit (Kozhnja) me dy djem të rinj Ujk
Nikën e Fran Alinë, dhe po të gjallë varrosën
Luc Gjon Bajraktarin e Luc Gjon Rapukën.
Maskruan mizorisht Gjergj Qosen nga Broja, Losh Fran Bracajn
nga Vukli. Pushkatuan gjatë rruges për në Shkodër
Ded Gjon Dedën, Gjek Selcën, Gjergj Lul Tomën
dhe tre djemtë e Mar Bikut (Ujkën, Nduen e Marashin),
më pas në një ditë të zezë marsi,
udhëheqësin e Kelmendit, Prek CaIin, e Ded LuIash
Smajlin nga Nikçi, së bashku me 12 burra të
tjerë nga rrethi i Shkodrës. Si dhe shumë vite
të gjata burgimi, ku gjatë kryerjes së dënimit
kanë varur në burg Mark Gjeloshin nga Broja, Gjelosh
Fran Zefin nga Nikçi, Ded Gjeloshin nga Vukli, ndërsa
për të treguar tmerret në brezat e rinj, mbijetuan
pas 20 vjet burg Maç Luca dhe Prel Tom Smajli, që
u arratisë4n nga burgu për jashtë Shqipërisë.
Kontribuan në këtë masakër tipike
për genocidin komunist, Shefqet Peçi, Zoj Themeli,
i cili këndonte këngën: Luajma, Luajma Toskë
Këmbën, të ja Q... Gegës Nënën.
Ndërsa Mehmet Shehu, pasi u dorëzua Prek Cali i
tha me dredhi, të thafshin krahët Prek që nuk
bashkëpunove me ne, se e kishe mbyllë historinë
me shkronja ari, por Preka që nuk ishte gënjyer
me grumbuj ari nga kralët e Serbisë e Malit të
Zi, ia ktheu me fjalët lapidar "S'ka çfarë
më duhet jeta nën hijen e Trobojnicës (flamuri
malazez), ma mirë me u kalbë në dhé
e historia një ditë ka me na nderua, e ti atëherë
ke me kenë turpi i saj, ndërsa malësorët
ndera e saj."
Kumbuese do të vinin edhe fjalët e fundit para
pushkatimit të Prekës, që ndonëse 75 vjeç,
komunistët ia prenë jetën, i cili tha: "Rroftë
Shqipnia nanë edhe pa ne, poshtë komunizmi..."
E vërtet ashtu ndodhi, ndonëse tepër vonë,
madje atëhere kur menduan se kjo bishë e kuqe kishte
"vdekur", u zgjua vrullshëm, duke përsëritur
historinë e baballarëve, ndonëse me metoda
më moderne.
Madje përvjetori i 56-të i kësaj masakre
të pashoqe kërkon që nipat, mbesat e Kelmendasve,
Malesorëve e Shqipëtarëve patriotë e nacionalistë,
të kthejnë me paqe e harmoni demokracinë, që
e humbëm me gjak e jetë njerëzish, e kjo është
një pjesë e heronjve, që luftuan e u flijuan
që në vitin 1945 për demokraci, ja dhe shtatorja
e Prek Calit në Shkodër, që duhet të jetë
edhe në Malësi të Madhe, e atij dhe shokëve
të tij, që na thërrasin se po vjen qershori,
zoti e dhashtë të bekojë Shqiptarët.
|
|
|
